سيد علي اكبر قرشي

445

مفردات نهج البلاغه ( فارسى )

« نهج » آمده است آن حضرت به معاويه مى نويسد : « و ارديت جيلا من الناس كثيرا خدعتهم بغيكّ و القيتهم فى موج بحرك » نامه 32 ، 406 . گروهى از مردمان را هلاك كردى . آنها را با ضلالت خود فريفتى و در موج درياى گمراهيت انداختى ، دربارهء اهل بيت صلوات الله عليهم فرموده : « انظروا اهل بيت نبيكّم فالزموا سمتهم و اتّبعوا اثرهم فلن يخرجوكم من هدى و لن يعيدوكم فى ردى » خ 97 ، 143 « سمت » : طريق . « الهوى المردى » نامهء 3 يعنى هواى نفس هلاك كننده . و نيز فرموده : « فانهّ لا سواء امام الهدى و امام الردى و ولّى النبّى و عدوهّ » نامهء 37 ، 385 . رداء : عبا . الرداء : ما يلبس فوق الثياب كالجبة و العباءة » آن فقط دو بار در « نهج » آمده است دربارهء بيعت خويش فرموده : و بسطتم يدى فكففتها . . . ثم تداككتم علّى . . . حتى انقطعت النعل و سقط الرداء و وطى ء الضعيف » خ 229 ، 351 دستم را براى بيعت باز كرديد و من نگاه داشتم ، سپس هجوم آورديد تا جائى كه نعل پاره شد ، عبا از دوش افتاد و ناتوانها زير پا ماندند . دربارهء شيطان فرموده : « و نازع الله رداء الجبريّة و ادّرع لباس التعّزز و خلع قناع التّذلل » خ 192 ، 286 ، منازعه كرد با خدا در رداء جبروتى و پوشيد لباس ادعاى عزّت را و انداخت لباس تذلّل در پيشگاه حق را . رذذ : رذاذ ( بر وزن خراب ) باران خفيف : « الرذاذ : المطر الضعيف » و آن فقط يك بار در « نهج » آمده است ، خلاقّ سخن صلوات الله عليه دربارهء تقوى فرموده : « فمن اخذ بالتقوى عزبت عنه الشدائد . . . و تفجرّت عليه النعم بعد نضوبها و وبلت عليه البركة بعد ارذاذها » خ 198 ، 313 هر كه تقوى پيشه كند سختى ها از وى كنار شود و نعمتها بعد از كم شدن و فرو رفتن به روى جارى مىشود و بركت بر وى بعد از خفيف بودن شديد و وسيع مى گردد « نضوب » : فرو رفتن در زمين « وابل » باران تند است . رذل : فقط يك بار در « نهج » آمده كه : « اذا ارذل الله عبدا حظر عليه العلم » حكمت 288 چون خدا بنده را پست و بى ارزش كند ، حرام مىكند بر او علم را . رزق : روزى . عطاء دائمى . بهره و نصيب . در قرآن مجيد به نبوّت و علم نيز